Türkiye’de 2023 elektrikli mobilite altyapısını değerlendirirken elektrikli araç şarj istasyonları ile şarj noktası ya da soket sayısını birbirinden ayırmak gerekiyor. OopsCars kaydının 2 Haziran 2023 tarihine en yakın doğrulanabilir dönem verisinde, EPDK bilgilerine dayanan 10 Mayıs 2023 tarihli Petroturk haberi 127 şarj ağı işletmeci lisansı ve ticari hizmet verilen 4.498 şarj noktası bildiriyordu. Bu nedenle eski metindeki 6.500 ifadesini doğrudan istasyon sayısı olarak kullanmak sağlıklı değil.
2023 Türkiye elektrikli araç şarj istasyonları verisi
2023 içindeki büyüme birkaç ay içinde belirginleşti. EPDK verilerini aktaran İletişim Başkanlığı sayfasına göre 17 Temmuz 2023 itibarıyla Türkiye’de 3.790 şarj istasyonu vardı. Aynı tarihte toplam şarj noktası yani soket sayısı 8.001’e ulaşmıştı. Bunların 6.112’si AC, 1.889’u DC tipindeydi. Yıl başında 1.719 istasyon ve 3.081 soket bulunması, altyapının kısa sürede hangi ölçekte genişlediğini gösteriyor.
Bu tablo, elektrikli araç şarj istasyonları hakkında tek bir sayı verilirken hangi birimin kastedildiğinin açık yazılması gerektiğini ortaya koyuyor. Bir istasyonda birden fazla ünite ve soket bulunabildiği için istasyon sayısı ile aynı anda hizmet verebilecek bağlantı noktalarının sayısı eşit değildir. 2023 verilerini karşılaştırırken tarih kadar bu tanım farkı da önem taşıyor.
İstasyon ve Soket Sayısı Neden Ayrı
EPDK’nin Serbest Erişim Platformu Şarj@TR duyurusu bu ayrımı pratik biçimde açıklıyor. Uygulama halka açık istasyonların coğrafi konumlarını gösterirken, her istasyondaki soket sayısı, soket tipi, güç, müsaitlik ve ödeme yöntemi gibi bilgileri de ayrı alanlar halinde sunuyor. Dolayısıyla sürücü açısından yalnızca bir lokasyonun varlığı değil, o lokasyondaki bağlantı kapasitesi ve teknik uyumluluk da belirleyici.
17 Temmuz 2023 verisinde İstanbul 2.200 şarj noktasıyla en yüksek sayıya sahipti. Ankara 822, Antalya 682 ve İzmir 402 şarj noktasıyla onu izliyordu. Bu rakamlar soket sayısını ifade ediyor; şehirlerdeki fiziksel istasyon adediyle karıştırılmamalı. Elektrikli araç şarj istasyonları dağılımını değerlendirirken büyükşehirlerdeki toplam soket kapasitesi, şehirler arası koridorlardaki DC erişimi ve lokasyonların halka açık olup olmadığı birlikte okunmalı.
AC ve DC Şarjın Teknik Farkı
EPDK’nin lisans ve bilgilendirme sayfasında AC şarjda enerjinin araç üzerindeki AC DC dönüştürücü üzerinden bataryaya aktarıldığı, DC şarjda ise dönüşümün istasyon tarafında yapılarak enerjinin bataryaya doğru akım olarak iletildiği belirtiliyor. Bu nedenle DC üniteler daha yüksek güçlerde daha kısa şarj süreleri sunabilirken, AC çözümler uzun süreli parkın mümkün olduğu ev, iş yeri ve benzeri senaryolarda daha uygun olabiliyor.
Araç tarafındaki dahili şarj sistemi de gerçek AC şarj hızını sınırlar. Aynı altyapı farklı otomobillerde farklı sonuç verebilir. Örneğin OopsCars’taki 2017 Renault Zoe Z.E. 40 şarj özellikleri kaydı, belirli bir modelde desteklenen AC güç seviyelerinin ve sürüme bağlı hızlı şarj kabiliyetinin nasıl değişebildiğini gösteriyor.
Şarj Haritası ve Lisanslı Ağlar
EPDK, 24 Nisan 2023 tarihli duyurusunda Şarj@TR uygulamasının lisanslı şirketlerden gelen verilerle hazırlandığını ve Türkiye sınırları içindeki halka açık şarj istasyonlarını kapsadığını açıkladı. Konum, soket tipi ve güç bilgilerinin yanında anlık müsaitlik verisinin bulunması, 2023’te altyapı sayısının ötesinde kullanım erişiminin de merkezi biçimde izlenmeye başladığını gösteriyor.
Mayıs 2023’te 127 olan lisans sahibi sayısının Temmuz ortasında 132’ye çıkması da ağ işletmecisi tarafındaki genişlemeyi belgeliyor. Ancak lisans sayısı, istasyon veya soket sayısının yerine kullanılamaz. Elektrikli araç şarj istasyonları için doğru bir tarihsel karşılaştırma lisans sahibi, fiziksel istasyon ve soket sayılarını ayrı sütunlarda izlemeyi gerektirir.
OopsCars Değerlendirmesi
2 Haziran 2023 tarihli OopsCars kaydını bugün daha güvenli okuma biçimi, tek bir yuvarlak sayı yerine yakın tarihli EPDK tabanlı verileri ve kavramları birlikte vermek. Mayıs döneminde 4.498 ticari şarj noktası bildirilirken, 17 Temmuz’da 3.790 istasyon içinde 8.001 sokete ulaşılmış olması hızlı büyümeyi ve ağın kısa dönem içindeki dönüşümünü açıkça belgeliyor. Böylece elektrikli araç şarj istasyonları başlığındaki temel mesele yalnızca adet değil, istasyon ile soket arasındaki fark ve AC DC dağılımının altyapı kapasitesine etkisi oluyor.